Hoe kan scenariodenken helpen om de landbouwsector en milieuorganisaties samen te brengen?

Door Robbe

Scenariodenken kan niet alleen dienen om de toekomst uit te denken, maar kan tijdens het proces ook verschillende stakeholders samen brengen. Vorige week brachten Greenpeace en UCL een studie uit met verschillende scenario’s voor de veehouderij van België. Hierop kwam een sterke reactie van de Boerenbond die de conclusies onvolledig en eenzijdig noemde. Kunnen we met een scenariodenken deze partijen samen brengen en hen gezamenlijk een toekomst doen uittekenen?

De studie van het UCL in opdracht van Greenpeace onderzoekt de impact van de veestapel op het milieu en beschrijft drie verschillende scenario’s voor de veestapel in 2050. Volgens het onderzoek doet zich bij business as usual een lichte daling in de Belgische consumptie voor, maar stijgt de export. In dit scenario daalt de uitstoot van broeikasgassen en de impact op de biodiversiteit lichtjes door een voortzetting van de huidige trends.

De scenario's die Greenpeace liet onderzoeken

De scenario’s voor transitie zijn gebaseerd op criteria die Greenpeace opstelde rond dierenwelzijn en de ecologische impact. Transitie 1 is stijgt het aandeel van biolandbouw naar 30% (het onderzoek stelt dat dat haalbaar is) en wordt alle andere veeteelt extensief. In dat scenario daalt onze consumptie en de uitstoot veel sterker. Transitie 2 is daarbij het scenario dat Greenpeace zou verkiezen met enkel biolandbouw. Dit zorgt vooral voor een sterke daling in consumptie, de daling van milieu impact is relatief kleiner.

Terwijl het interessant is dat de studie in verschillende scenario’s nadenkt over de toekomst, is het jammer dat deze scenario’s eenzijdig zijn ingevuld door de wensen van Greenpeace. Dat maakt dat de studie openstaat voor kritiek, zoals die van de Boerenbond. Zij stellen dat de studie niet kijkt naar de economische impact op de landbouwsector en te eenzijdig is.

Input vanuit de buitenwereld

Op deze manier komt er geen uitweg uit een moeilijk dossier als klimaatverandering. Hoe kan scenariodenken helpen om deze partijen samen te brengen? Door de input van buiten te gebruiken en alle betrokken te bevragen zetten we kritiek om in constructieve input.

Samenwerken om tot rijkere scenario's te komen

In het geval van Greenpeace en de Boerenbond zou dit dus betekenen dat de kritiek mee geïntegreerd wordt in de scenario’s. Bij deze uitwerking zou er niet enkel gekeken worden naar de ecologische impact van de verschillende scenario’s, maar ook naar naar de economische impact en hoe deze evolueert met de verschillende werelden.

Bij scenariodenken gaat het er niet enkel om om scenario’s te creëren, maar ook om deze zo interessant mogelijk in te vullen. Op wie zullen deze scenario’s invloed hebben? Hoe zullen zij deze scenario’s ervaren? In de meeste bedrijven zijn dit de werknemers, de klanten, leveranciers, …. Deze partijen moeten daarom niet mee de eindbeslissing maken, maar de input van al deze verschillende stakeholders maakt de toekomstbeelden die gecreëerd worden rijker.

Samen aan tafel

We kunnen nog een stap verder gaan door niet enkel input te verzamelen vanuit de verschillende stakeholders, maar de werelden samen met hen te bespreken en creëren. Hierbij vertrekken we dan niet vanuit de drie scenario’s die Greenpeace wenst, maar vanuit een gezamenlijke oefening: hoe kunnen we naar een veestapel die tegelijk duurzaam en economisch rendabel is evolueren?

Om dit te doen moeten we kijken naar de verschillende factoren die hier in meespelen: nieuwe regelgeving, de manier waarop consumenten naar vlees kijken, de impact van vlees op het milieu, de impact van het veevoeder. Welke factoren zijn het moeilijkst te voorspelen wanneer het gaat om de landbouwsector van de toekomst? De twee moeilijkst voorspelbare factoren vormen dan het assenstelsel van waaruit we onze werelden worden samengesteld.

Voor deze vier werelden moeten we dan kijken hoe we alle andere factoren hierin veranderen en wat voor oplossing dan gepast is om een antwoord te bieden op deze complexe situatie. Het gaat daarbij niet om een geheel antwoord te bieden en een lijn tot 2030 of 2050 uit te zetten, maar om gezamenlijk een richting te bepalen door met elkaar in gesprek te gaan.

Bij moeilijke veranderingen is het belangrijk om alle betrokken partijen zo snel mogelijk mee te krijgen. Het is veel moeilijker om een scepticus te overtuigen van een oplossing die je voor hem/haar hebt bedacht dan om hem/haar mee te laten denken en mee de opties te overwegen. Of het nu in de maatschappij of in een bedrijf is: door mensen mee te laten nadenken over de uitdagingen toekomst zullen ze enthousiaster zijn om deze uitdagingen aan te gaan.

Stel jezelf de volgende vragen:

  • Op wie zal deze evolutie invloed hebben?
  • Op welke manier zal deze evolutie invloed hebben? (Sociaal, economisch, ecologisch, …)
  • Hoe kunnen deze mensen betrokken worden om hun input te geven?
  • Welke blinde vlekken heb je of heeft je bedrijf? Hoe kan je hier aan voorbij gaan?